Radix sort
Ý tưởng:
Khác với các thuật toán trước, Radix sort là một thuật toán tiếp cận theo một hướng hoàn toàn khác. Nếu như trong các thuật toán khác, cơ sở để sắp xếp luôn là việc so sánh giá trị của 2 phần tử thì Radix sort lại dựa trên nguyên tắc phân loại thư của bưu điện.
Ta biết rằng, để đưa một khối lượng thư lớn đến tay người nhận ở nhiều địa phương khác nhau, bưu điện thường tổ chức một hệ thống phân loại thư phân cấp:
Trước tiên, các thư đến cùng một tỉnh, thành phố sẽ được sắp chung vào một lô để gửi đến tỉnh thành tương ứng.
Bưu điện các tỉnh thành này lại thực hiện công việc tương tự. Các thư đến cùng một quận, huyện sẽ được xếp vào chung một lô và gửi đến quận, huyện tương ứng. Cứ như vậy, các bức thư sẽ được trao đến tay người nhận một cách có hệ thông mà công việc sằp xếp thư không quá nặng nhọc.
Mô phỏng lại qui trình trên, để sắp xếp dãy a1, a2, ..., an, giải thuật Radix Sort thực hiện như sau:
Trước tiên, ta có thể giả sử mỗi phần tử ai trong dãy: a1, a2, ..., an là một số nguyên có tối đa m chữ số.
Ta phân loại các phần tử lần lượt theo các chữ số hàng đơn vị, hàng chục, hàng trăm, . tương tự việc phân loại thư theo tỉnh thành, quận huyện, phường xã, ..
Các bước thực hiện thuật toán như sau:
Bước 1 : // k cho biết chữ số dùng để phân loại hiện hành
k = 0; // k = 0: hàng đơn vị; k = 1:hàng chục;
Bước 2 : //Tạo các lô chứa các loại phần tử khác nhau
Khởi tạo 10 lô B0, B1, ., B9 rỗng;
Bước 3 :
For i = 1 .. n do
Ðặt ai vào lô Bt với t = chữ số thứ k của ai;
Bước 4 :
Nối B0, B1, ., B9 lại (theo đúng trình tự) thành a.
Bước 5 :
k = k+1;
Nếu k < m thì trở lại bước 2.
Ngược lại: Dừng
Ví dụ
Cho dãy số a:
701 1725 999 9170 3252 4518 7009 1424 428 1239 8425 7013
Phân lô theo hàng đơn vị:
Phân lô theo hàng chục:
Phân lô theo hàng trăm:
Phân lô theo hàng ngàn:
Lấy các phần tử từ các lô B0, B1, ., B9 nối lại thành a:
Ðánh giá giải thuật
Với một dãy n số, mỗi số có tối đa m chữ số, thuật toán thực hiện m lần các thao tác phân lô và ghép lô. Trong thao tác phân lô, mỗi phần tử chỉ được xét đúng một lần, khi ghép cũng vậy. Như vậy, chi phí cho việc thực hiện thuật toán hiển nhiên là O(2mn) = O(n).
NHẬN XÉT
Thuật toán không có trường hợp xấu nhất và tốt nhất. Mọi dãy số đều được sắp với chi phí như nhau nếu chúng có cùng số phần tử và các khóa có cùng chiều dài.
Thuật toán cài đặt thuận tiện với các mảng có khóa sắp xếp là chuỗi (ký tự hay số) hơn là khóa số như trong ví dụ do tránh được chi phí lấy các chữ số của từng số.
Tuy nhiên, số lượng lô nhiều (10 khi dùng số thập phân, 26 khi dùng chuỗi ký tự tiếng anh, ...) nhưng tổng kích thước của tất cả các lô chỉ bằng dãy ban đầu nên ta không thể dùng mảng để biểu diễn B (B0->B9). Như vậy, phải dùng cấu trúc dữ liệu động để biểu diễn B => Radix sort rất thích hợp cho sắp xếp trên danh sách liên kết.
Khi sắp các dãy không nhiều phần tử, thuật toán Radix sort sẽ mất ưu thế so với các thuật toán khác.